3- sinflar uchun Jismoniy tarbiya dasturi bo'yicha yillik soatlar taqsimoti
|
|
DASTUR BO'LlMLARI
|
Yillik Soati
|
I chorak 18 soat
|
II chorak 14 soat
|
III chorak 20 soat
|
IV chorak 16 soat
|
|
IX
|
X
|
XI
|
XII
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
V
|
|
i.
|
Bilim asoslari
|
DARS JARAYONIDA
|
|
2.
|
Gimnastika
|
16
|
|
|
|
^
|
4
|
6
|
4
|
|
|
|
3.
|
Yengfl atletika
|
16
|
5
|
3
|
|
|
|
|
|
5
|
3
|
|
4.
|
Harakatii va sport o'yinlar elememtlari
|
36
|
4
|
6
|
6
|
6
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
|
5.
|
Sport o'yinlari (basketbol, boleybol, qo'lto'pi)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6.
|
Futbol o'yini
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7.
|
Kurash
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8.
|
Suzish
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jami:
|
68
|
9
|
9
|
6
|
8
|
6
|
8
|
6
|
9
|
7
|
3-SINF GIMNASTIKA
Nazariy ma'lumotlar
1. Jismoniy mashqlammg inson mustahkamlashga, qomatining to'gjismoniy ish qobiliyatlariga ta'siri.
2. Inson mushaklarining bo'shashtirilishining ahamiyati.
3. Har xil nojo'ya harakatlardan shikastlanishning oldini olish usullari.
Ko^ikma va malakalar:
Saf mashqlari: keng qadamlab yurish; tez va sekin qadamlab yurish; ikki qator bo'lib saflanish; ikki qatordan iidd doiraga saflanish. Birinchi, ikkinchiga sanab diagonal bo'ylab harakat qilishlar; va «ilon izi» bo'lib yurishlami o'rganish.
«Keng qadamlab yuring!», «Tez qadamlab yuring!», «Qisqa qadamlab yuring!», «Ikki yonma-yon qatorga saflaning!», «Birinchi va ikkinchiga sanang!», «llon izi bo'lib yuring!», «Diagonal bo'lib yuring!» kabi buymqlarini bajarishni o'rgatish.
Umumrivojiantiruvchi mashqlar
Qomatni rostlaydigan, ertalabki badan tarbiya mashqlari majmuasini bajarishga, to'ldirma to'plar bilan (1,5—2 kg) mashq bajarishga o'rgatish. Boshni chap va o'ng tomonlarga aylantirish. Gavdani (chapga, oldinga, orqaga, o'ngga) har xil tomonga egish.
Akrobatika
Har xil dastlabki holatlardan oldinga o'mbaloq oshishlarni, g'ujanak bo'lib o'tirgan holatdan orqaga dumalash, oldinga dumalab dastlabki holatga qaytishni, sidirg'asiga 2—3 marta o'mbaloq oshishni o'rgatish.
Dastlabki holat asosiy turish, sidirg'asiga ikki marta oldinga o'mbaloq oshishi, orqaga dumalash bilan kuraklarda tik turish, shu holatda oyoqlami bukish, birdaniga «ko'prik» hosil qilish va bir qo'lda tayanib, yondan orqaga burilish bilan cho'qqayib tayanishga o'tish va gavdani to'g'rilab yuqoriga sakrab, yumshoq qo'nish.
Tirmashib chiqish va oshib o'tish mashqlari.
Qiyajoylashtirilgan gimnastika o'rindig'i ustidan qo'llarda tortilib tirmashib chiqishda qo'I kuchini rivojiantirish, arqonga 3 usulda tirmashib chiqishni o'rgatish. Gimnastik devorga orqa bilan qo'llarda osilib 30 soniya mobaynida turish. Qo'llarda osilib, tizzalami yuqoriga ko'tarish. Baland turnikda tortilish (o'g'il bolalar), gimnastika o'rindig'ida tayanib, qo'llarni bukish va yozish (qiz bolalar).
Muvozanatni saqlash mashqlari
1 metr balandlikdagi yakka cho'p ustida yoki gimnastik o'rindiq ustida oyoq uchida yurish, yonboshlab qadam tashlab yurish, 180° cho'qqayib o'tirish, sakrab tushish.
Tayanib sakrash mashqlari
O'g'il bolalar — balandligi 90 sm li «xari» ustiga sakrab chiqish va yuqoriga kerilib yumshoq sakrab tushish; oyoqlami yozib sakrash.
Qiz bolalar — balandligi 80—90 sm li «ot» tutqichini ushlab ustiga chiqish va yuqoriga kerilib sakrab tushish.
Sport zaiida 5 to'siqdan iborat to'siqlardan o'tish mashqlari
1. Uzunasiga qo'yilgan gimnastik to'shakda 2 marta oldinga o'mbaloq oshish.
2. 60 sm balandlikdagi eniga turgan «xari» ustiga tizzalar bilan chiqib, gimnastik to'shak ustiga sakrab tushish.
3. 60—70 sm balandlikdagi yakka cho'p ustiga chiqib, qo'llarni yonga uzatib, oxiriga borish va to'shak ustiga sakrab tushish.
4. 3 ta gimnastik to'shakniuzunasiga qo'yib, 35—40 smbalandlikda har bir to'shakni o'rtasidan ikki yon tomonga arqoncha (rezinka) .bilan tortib qo'yish va rezinkalarga tegmasdan emaklab o'tish.
4. 5—7 m oraliqda kichik to'pni belgilangan doira shaklidagi nuqtaga uloqtirish (bu mashqni eni 80 sm li va uzunasi 2 m li chuqur ichidagi gimnastik to'shakka sakrab tushish bilan almashtirish mumkin).
QUVNOQ O'YINLAR VA ESTAFETALAR
1. 3—4 ta o'rgatilgan akrobatika mashqlaridan o'quvchilar xohishiga qarab o'yin va estafeta o'tkazish.
2. «Bo'shjoy», to'plami qo'lda urib olib yurish va ma'lumjoyga tashlash estafetasini o'tkazish o'quvchilarga qo'yilgan talablar
3. Sinfda yurish, burilish mashqlarini bilish.
4. Ertalabki gimnastika mashqlar majmuasini bilish.
5. Gigiyenik qoidalarni bilish.
6. Akrobatikadan o'quv kombinatsiyasini bilish.
O'quv mezonlari
|
|
Sinov mashqlari
|
Natijalar va ball
|
|
O'g'il bolalar
|
Qiz bolalar
|
|
«5»
|
«4» «3»
|
«5» «4" «3»
|
|
1
|
Baland tumikda tortffish (marta)
|
4
|
3
|
-
|
|
3 .
|
Arg'amchida sakrash daqiqada(marta)
|
50
|
40 30
|
60 50 40
|
|
4.
|
Gardishlami 1 daqiqagacha belda aylantirish (marta)
|
-
|
-
|
50 35 25
|
|
5.
|
Polda o'tirib oldinga tizzalami bukmasdan egilish (sm)
|
6
|
8 10
|
6 8 10
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
1. Har kuni ertalabki gimnastika mashqlarini bajarish.
2. Arg'amchida sakrash.
3. Chalqancha yotgan holda oyoqlami yuqoriga ko'tarish.
4. Tumikda ikki-uch marta tortilish.
5. 2—3 daqiqa yugurish.
YENGIL ATLETIKA
Nazariy ma'lumotlar
Jismoniy tarbiyaning salomatlikni mustahkamlashdagi, mehnatga tayyorlashdagi roli. Chiniqtirish muolaj alarming ahamiyati. Chiniqishning tabiiy omillari: quyosh, havo, suv. Chiniqishning asosiy turlari. Mashq bajarish vaqtida to'g'ri nafas olish. Yengil atletika darslarida xavfsizlik qoidalari. Ko'nikma va malakalar.
Gimnastik o'rindiq ustidan xatlab o'tish, signal bo'yicha to'xtash bilan yurish. Qo'llami doirasimon harakatlantirib, sonni yoki tizzani baland ko'tarib oldinga intilib yurish. Yuqori startdan yugurishni bilish. Asta-sekin me'yorda yurish. Yugurib kelib xandaq chetidan uzunlikka sakrashni o'rganish. Yuqoridan pastga sakrashni o'rganish, bosh ustida osib qo'yilgan daraxt shoxiga yoki to'pga sakrab qo'lni tegizishni o'rganish, turganjoydan to'pni uloqtirishni bilish (nishonga vauzoqqa).
O'quv mezonlari
1. 30 m ga yugurish:
- o'g'il bolalar — 5,5-6,0-6,8 soniya;
- qiz bolalar — 6,0-6,5-7,0 soniya.
2. 4x10 m ga mokisimon yugurish:
- o'g'il bolalar- 11,5-12,0-12,5 soniya;
- qiz bolalar— 12,0-12,5-13,0 soniya.
3. 1000 m ga yugurish:
- o'g'il bolalar — vaqt chegaralanmagan holda
- qiz bolalar — vaqt chegaralanmagan holda
4. Turganjoydan uzunlikka sakrash:
- o'g'il bolalar- 150-130-110 sm;
- qiz bolalar— 130-110-90 sm.
5. Yugurib kelib uzunlikka sakrash:
- o'g'il bolalar - 260-230-200 sm;
- qiz bolalar — 230-300-190 sm. 7. To'pni uzoqqa uloqtirish:
- o'g'il bolalar — 25-23-20 metr;
- qiz bolalar — 17-14-10 metr.
Uyga beriladigan topshiriqlar
1. Ertalabki gigiyenik gimnastika (6—8 mashq).
2. 1—8 daqiqagacha sekin-asta yugurish (o'rta me'yorda).
3. Arg'amchida 60—80 martagacha sakrash.
4. Turganjoydan uzunlikka sakrash (9—10 marta).
5. Tayanib, cho'qqayib o'tirish, qo'llarda tayanib yotish va turish (8—12 marta).
6. Devordan 30—40 sm masofada turib, unga qo'llarga tayanib yotgan holda bukish va yozish (10—15 marta).
7. Sakrab qo'llarni daraxt shoxiga tekizish (12—15 marta).
8. Turganjoyda soimi yoki tizzalarni baland ko'tarib yugurish (qo'llarni devorga tirab turgan holda, 3x15 marta).
9. Oyoqdan oyoqqa sakrash (sidirg'asiga, 3x10 marta).
BASKYETBOL
Nazariy ma'lumotlar
1. Shaxsiy gigiyena va kun tartibi to'g'risidagi ma'lumotlar.
2. Ertalabki gimnastikaning ahamiyati.
3. Sport zaiida va sport maydonida odob saqlash qoidalari.
Ko'nikma va malakalar
Hujum holatida tik turish, siljib harakatda bo'lish, joyda turib ikki qo'I bilan to'pni ko'krakdan uloqtirish; joyda turib to'pni o'ng va chap qo'llarda polga (yerga) urib turish; joyda turib va qadam tashlab to'g'riga harakat qilish, to'psiz ikki qadam yurib to'xtash;
to'pni ikkala qo'llar bilan pastdanjarima chizig'idan oldingi savatga tashlash (3 m) va ikkala qo'llar bilan ko'krakdan shitga tekkazib, 45° burchakdan, 2,5 m masofadan savatga tashlash.
O'quvchilarga qo'yilgan talablar
Hujumda, tik turgan holatda har tomonlarga siljib yurishlarni bilish, bir joyda turib, juft-juft bo'lishib, to'pni ikki qo'llab ilib olish va ko'krakdan uloqtirish; to'pni o'ng va chap qo'llar bilan joyda va qadamlar bilan to'g'riga, yerga urib olib yurish; yugurib kelib ikki qadamda to'xtash; to'pni pastdan savatga ikki qo'llab shitga urib tashlash vajarima chizig'idan tashlash (3 m).
O'quv mezonlari (majburiy emas)
1. Barcha o'rganilgan basketbol elementlarini bajarish (bajarish texrdkasi baholanadi).
2. Juftlikda to'pni 20 soniya ichida 2 m masofada bir-biroviga uloqtirish (qoniqarii — 6).
3.2m masofadan 45° burchakdan to'pni shitga tekizib halqaga 3 marta har tomondan tushirish (3 marta tushirish — a'lo, 2 — yaxshi, 1 — qoniqarii).
4. Jarima chizig'idan (3 m) ikkala qo'llar bilan pastdan halqaga tashlash (7 imkoniyatdan 3 marta — a'lo, 2 -yaxshi, 1 — qoniqarii).
Uyga beriladigan topshiriqlar.
1. Bir oyoqda arg'amchida sakrash, 25—20—15 marta (baholar «5», «4», «3»).
2. Turganjoyda tizzalami ko'tarib sakrash (2x4 martadan o'g'il bolalar va 3 martadan qiz bolalar).
FUTBOL
Nazariy ma'lumotlar
Harakatlanish rejimi. o'quvchilar bajaradigan jismoniy mashqlarning salomatlikni mustahkamlashga, qomatni raso bo'lishiga, aqliy va jismoniy ish qobiliyatining oshishiga ta'siri. Chiniqish qoidalari, o'quvchilaming kun tartibi va ovqatlanishi. Futbolchilaming o'yinda o'zini tutishi va xavfsizlik qoidalariga rioya qilishi. Yosh futbolchilaming sport formasi va kiyimlari.
Ko'nikma va malakalar
Futbolchilaming harakatlanishini (yugurish, sakrash, juftlama va chalishtirma qadam tashlab yugurish) o'rgatish. Qimirlamay turgan to'pni oyoq yuzasining ichki yoni bilan tepish. Dumalab kelayotgan to'pni oyoqning ichki yoni bilan to'xtatish. Darvozabonning harakatlanishi. Harakat tezligini rivojiantirish bo'yicha mashqlarni bajarish. o'quvchilarga qo'yilgan talablar
Harakatii o'yinlarda qatnashish va jismoniy mashqlarni bajarishda xavfsizlik qoidalarini bilish. o'qituvchi yordamida va rasm bo'yicha darsda o'rganilgan ertalabki gigiyenik gimnastika mashqlar majmuasini bajarishni bilish. Futbol bo'yicha talab me'yorlarini bajarish. O'quv mezonlari (majburiy emas):
1. 30 m ga yugurish — 5,5-6,0-6,5 soniya.
2. Turganjoyda arg'amchida sakrash — 40 marta.
3. Yonlama qadam tashlab (chap, o'ng, yonbosh bilan oldinga) yugurish.
4. 6—8 daqiqa davomida asta-sekin yugurish.
5. Devorga tayanib turgan holda qo'llarni bukish va yozish (devordan 30-10 sm masofada turgan holda) — 15 marta.
HARAKATLI O'YINLAR
Nazariy ma'lumotlar
Harakatii o'yinlarning bolalar harakat tayanch malakalarini o'sishi va rivojianishidagi ahamiyati. Harakatii o'ymlarnmg ochiq havoda o'tkazilishining ahamiyati. Harakatii o'yinlaming o'tkazilishida hayotiy faoliyat uchun zarur bo'lgan jismoniy sifatlarni, o'yinlar jarayonida sport maydonida yoki sport zaiida o'quvchilarni tartib-intizomni saqlashi va o'yin qoidalariga rioya qilishi to'g'risida. Ko'nikma va malakalar.
Yugurish, sakrash va turii to'siqlardan o'tishda murakkab estafetalar o'tkazilishi munosabati bilan bolalaming jarohat olmasligi, oyoq-qo'llarini tayanch hosil qilib ushlashi, birdaniga yugurishlarni, sakrashlami nazorat qilib o'rgatish.
O'yinlardagi turii mashqlami ehtiyotsiz, e'tiborsiz bajarishlaridan saqlash hamda navbatma-navbat mashq elementlarini to'liq bajarishga odatlantirish.
O'quvchilarga qo'yilgan talablar
O'yinlardatartib-intizomga, sabr-qanoatga, shoshilinch chiqishlar, chaqirishlaming me'yorida bo'lishiga odatlantirish. To'plami uzatish, arg'amchilardato'g'ri sakrash, aniqnishonga, masofaga otish, o'ymlarda o'rganilgan harakatlardan unumli foydalanish.
«To'plarni qatordan uzatish», «Man etilgan mashq», «Doira bo'ylab to'p uzatish», «Hamma o'z bayroqchasiga», «Bolalarda tartib qat'iy», «Kun va tun», «0q ayiqlar», «01ib qochar», «Insiz quyon», «Yugurishli estafeta», «Nina, ip vatuguncha», «Qopqon», «Charxpalak», «Cho'rtan baliq va baliqlar», «Kim uzoqqa otadi?», «Tulkilar va na'matak», «Qurbaqa bilan laylak».
Maqola sanasi:
