1- sinflar uchun Jismoniy tarbiya dasturi bo'yicha yillik soatlar taqsimoti
|
|
DASTUR BO'LlMLARI
|
Yillik Soati
|
I chorak 18soat
|
II chorak 14 soat
|
III chorak 20 soat
|
IV chorak 16 soat
|
|
IX
|
X
|
XI
|
XII
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
V
|
|
i.
|
Bilim asoslari
|
DARS JARAYONIDA
|
|
2.
|
Gimnastika
|
16
|
|
|
|
2
|
4
|
6
|
4
|
|
|
|
3.
|
Yengfl atletika
|
14
|
4
|
3
|
|
|
|
|
|
4
|
3
|
|
4.
|
Harakatii va sport o'yinlar elememtlari
|
38
|
5
|
6
|
6
|
6
|
2
|
2
|
2
|
5
|
4
|
|
5.
|
Sport o'yinlari (basketbol, boleybol, qo'lto'pi)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6.
|
Futbol o'yini
|
-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6.
|
Futbol o'yini
|
-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8.
|
Suzish
|
-
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jami:
|
68
|
9
|
9
|
6
|
8
|
6
|
8
|
6
|
9
|
7
|
Eslatma: Yuqorida tahminiy taqsimlangan soatlami maktabdagi sharoitga qarab soatlami taqsimlashmgiz mumkin.
1-SINF GIMNASTIKA
Nazariy ma'lumotlar
1. O'quvchilarning sport zaiida, maydonda ibratii xulq-atvorii bo'lishlari tartib-intizomni saqlashlari.
2. Shaxsiy gigiyena va kun tartibiga rioya qilish.
3. Inson salomatligi uchun jismoniy mashqlar foydasi.
4. Gimnastik anjomlar va alohida mashqlar bilan tanishtirish.
5. Ovqatlanish va unga bo'lgan gigiyenik talablar.
Ko'llikma va malakalar:
Saf mashqlari: yonma-yon bir qatorga va ketma-ket qatorga saflanish; asosiy tik turishlar; doiraga saflanish; safda qo'llarni yon tomonga uzatib orani ochish; turganjoyda burilishlar; turganjoyda yurish va to'xtash; «Diqqat!», «Saflaning!», «Tekislaning!», «Tikturing!», «Erkinturing!», «Î'ngga buriling!», «Chapga buriling!», «Doiraga saflaning!», «Turgan joyda yuring!», «Sinf to'xtang!» buyruqlarini bajarish.
Umumrivojiantimvchi mashqlar (buyumsiz va buyum bilan bajariladi).
Umumiy mashqlar 2 xil usulda bajariladi.
1-usul. Buyumlarsiz mashqlar: asosan beriladigan mashqlar qomatni to'g'ri shakllantirish, qo'llarni har tomonga ko'tarish, gavdani oldinga, orqaga, yonga egish; oyoqlarda o'tirib turish va oyoqlar uchida sakrash.
2-usul. Buyumlar bilan mashqlar: gimnastik tayoqchalar, arg'amchilar, bayroqchalar, katta va kichik to'plar bilan gimnastik devorlar oldida bajariladi. Akrobatika.
O'tirib g'ujanak bo'lish, cho'nqayib o'tirib,yarim ag'darilib, qayta awalgi holatga qaytish. Oldinga dumaloq oshish, kuraldarda tik turish, chalqancha yotgan holda ko'prik (most) turish.
Tirmashib chiqish, osilish va tayanishlar
1. Tirmashib chiqish:
a) gimnastik devorga qiya qo'yilgan gimnastik o'rindiq ustida ynqoriga tirmashib chiqish va pastga tushish (tizzalarda turib chiqish).
b) yonga oyoq qo'llar yordamida gimnastik devorga tayangan holda chiqish va pastga tushish.
s) arqonga yoki uzun tayoqqa erkin usulda tirmashib chiqish.
2. Osilish:
a) gimnastik devorda o'tirib, qo'llarda osilib turish;
b) osilib turib, tizzalarni bukib ko'tarish. s) past tumikda bir oyoqda, ikki oyoqda osilib turish. 3. Tayanish. Gimnastik o'rindiq ustida, qo'llarga tayanib, gavdani oldinga egib, oyoqlarni orqaga ko'tarish.
Tayanib sakrash
1. Turganjoyda yuqoriga qayishib sakrash va pastga yumshoq tushib to'xtash.
2. Gimnastik o'rindiq ustidan pastga, to'shakka sakrab tushish.
Muvozanat saqlash
Gimnastika o'rindig'i yakka cho'p ustida mashqlar bajarish: oyoq uchida qo' 1 holatlarini o'zgartirib yurishlar; 180° ga burilish va pastga sakrab tushish; a) turganjoydan yuqoriga sakrab oyoq uchida yumshoq tushish.
Sport zaidagi 5 ta to'siqlardan o'tish
1 .Uzunasiga qo'yilgan 2 ta gimnastika to'shagi ustida chalqancha yotib, qo'llarni yuqoriga uzatgan holda oldinga 2 marta o'girilib turish.
2. Gimnastik o'rindiq usti(reykasi)dan qo'llarni yonga uzatib yurib o'tish.
3. 80-90 sm balandlikdagi gimnastik xari ustiga uchi bilan tayantirib qo'yilgan o'rindiqqa tortilib chiqish va ustidan to'shakka sakrab tushish.
4. Uzunasiga qo'yilgan 3 ta gimnastik to'shak ustida yotib oldinga qo'l va oyoq bilan emaklab o'tish.
5. Gimnastika devoriga qo'l va oyoqlar yordamida tirmashib chiqib, gimnastik to'shak ustiga sakrab tushish.
Quvnoq o'yinlar
"Kim kuchli?", "Kim chaqqon?" gimnastik gardishlar, to'ldirma to'p va boshqa sport anjomlari bilan estafetalar.
O'quvchilarga qo'yilgan talablar:
1. Turganjoyda «o'ngga!» va «Chapga!» burilish.
2. Yoqoriga sakrab, pastga yumshoqqina tushish.
3. Turnikda 2—3 marta tortilish; qo'llarga tayanib, 5— 6 marta qo'llarni bukish va yozish.
4. Gimnastika qoidalariga rioya qilib mashq bajarish.
O'quv mezonlari:
|
|
Sinov mashqlari
|
Natijalari va baho
|
|
O'g'il bolalar
|
Qiz bolalar
|
|
«5»
|
"4"
|
"3"
|
«5»
|
«4"
|
«3»
|
|
i.
|
Baland tumikda tortilish (marta)
|
3
|
2
|
1
|
-
|
-
|
-
|
|
^
|
Arg'amchida sakrash 30 soniyada (marta)
|
20
|
15
|
10
|
25
|
20
|
15
|
|
3.
|
Gardishni 1 daqiqagacha belda aylantirish
|
-
|
-
|
-
|
30
|
20
|
10
|
|
4.
|
Turgan joydan uzunlikka sakrash
|
140
|
100
|
80
|
110
|
90
|
70
|
|
5.
|
Qo'Uarga tayanib yotish va cho'qqayib o'tirish 10 soniya ichida (marta)
|
6
|
4
|
3
|
4
|
3
|
2
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
1. Ertalabki gigiyenik gimnastika mashqlaridan 4—5 tasini qaytarish (oyoqlarni har tomonga yoyiltirib, o'tirib turish).
2. Oyoquchida sakrash (arg'amchida).
3. 20—30 m ga 2—3 marta yugurish, 200—300 m ga yugurish.
4. Osilish, tayanish mashqlarini har xil usulda takrorlash.
YENGIL ATLETIKA
Nazariy ma'lumotlar
Ertalabki gigiyenik gimnastikaning ahamiyati. Darslardajismoniy mashqlami bajarishning gigiyenik qoidalari. Kishi salomatligi uchun ochiq havoda mashqlar bajarishning ahamiyati. Tabiatning ekologik omiilari va uning odam organizmiga ta'siri. O'quvchilarni sport maydonida, zaida o'zini tutish (yurish-turish) qoidalari. Ko'nikma va malakalar.
Qomatni to'g'ri tutib yurish (keng qadam tashlab yurish); qo'Uami har xil holatda ushlagan holda yurish; oyoq uchida yurish; signal bo'yicha to'xtash bilan yurish; sekin va tez yurish; 150 m gacha (10— 20 m) yurish bilan almashlab yugurish; 30 m masofaga juft-juft guruh bo'lib tez yugurish; 2—3 daqiqa davomida sekin-asta yugurish; 3 x 10 m ga mokisimon yugurish; yumshoq qo'nish bilan turgan joydan ikki oyoqda sakrash; qisqa arg'amchida bir va ikki oyoqda sakrash;
balandlikdan (60—70 sm balandlikdan) pastga sakrash bilan yumshoq qo'nish; yumshoq to'siqqa (balandligi 40 sm gacha) sakrash; turgan joyidan yugurib kelib bir oyoqda depsinib, uzunlikka sakrab yugurish, masofasining uzunligi 6—8 m (ikki oyoqqa qo'nish); 4—5 m masofadan 2 m balandlikdagi shitga 1 x 1 m (kichik) to'pni bosh orqasidan yelka orqali oshtrib, uloqtirish; to'pni uzoqqa uloqtirish.
HARAKATLI O'YINLAR
Yurish bilan bajariladigan o'yin mashqlari, yurish va yugurish bilan bajariladigan mashqlar; sakrash va uloqtirish bilan bajariladigan o'yinlar.
O'quvchilarga qo'yiladigan talablar
Erkin qadam tashlab to'g'ri yurishni bilish (30 m masofagacha), yurish bilan yugurishni almashlab bajarish; 2 daqiqa davomida asta-sekin me'yorda yugurishni bilish. Turganjoyda qisqa arg'amchida sakrashni bilish; turgan joydan va yugurib kelish bilan uzunlikka sakrashni bilish; to'pni nishonga va uzoqqa uloqtirishni bilish. O'quv mezonlari:
1. 30 m ga yugurish:
- o'g'il bolalar — 6,3 — 6,8 — 7,3 soniya;
- qiz bolalar — 6,5 — 7,0 — 7,5 soniya.
2. Turgan joydan uzunlikka sakrash:
- o'g'il bolalar — 120 — 100 — 80 sm;
- qiz bolalar — 110 — 90 — 70 sm.
3. To'pni nishonga uloqtirish (6 m masofadan 5 imkoniyatda):
- o'g'il bolalar — 3-2-1 tekkizish;
- qiz bolalar — 3-2-1 tekkizish.
4. 3x10 m ga mokisimon yugurish:
- o'g'ii bolalar — 9,5 - 10,0 — 10,8 soniya;
- qiz bolalar -10,0-10,5 - 11,2 soniya.
HARAKATLI O'YINLAR
Nazariy ma'lumotlar
Harakatii o'yinlaming bolalar organizmiga har taraflama ijobiy ta'sir etishi to'g'risida; darsda o'yinlarni o'tkazish jarayonida o'rganiladigan mashqlaming izchilligiga alohida e'tiborberish; darsning ta'limiy va tarbiyaviy hamda sog'lomlashtirish vazifalarini to'g'ri hal qilish; harkatii o'yinlarni oddiy va murakkab qoidalariga rioya etish.
Ko^nikma va malakalar
O'yin qoidalari murakkablashib borishi tufayli ulami bajarishda aniqlik, diqqat-e'tibor, sabr-toqat, imo-ishoralar, chapakyokixushtak chalishdan tez ta'sirlanishni o'rgatish, ortiqcha harakatlami cheklash
(aniq yo'nalishda yugurish, tutilganda chetga chiqish va hokazo). o'yin qoidasi, intizomiga odatlantirish. o'yinlarda yugurish, sakrash va uloqtirish yoki irg'itish mashqlariga alohida e'tibor berish lozim.
O^quvchilarga qo^yiladigan talablar
O'yin boshlanishida diqqat berib, o'yin mazmunini anglab olish va o'yin vaqtida bir-biroviga yordam berish. O'yinchilar o'qituvchining ko'rsatmalariga ona boshining qoidalariga rioya qilishlari, o'yin boshlanishida o'zjoylarini aniq egallashlari, xushtak berilishi bilan o'yinni to'xtatishga rioya qilishlari va hokazo.
"Charxpalak", "Hammatezdao'z joyiga", "Danak", "Oyog'ingni ho'I qilma", "Bir qatorga saflaning!", "Kim ko'p yong'oq yig'ish", "To'pli estafeta", "Sakragichli estafeta", "Yashiringanni topish", "Nishongaaniqot", "Bekinmachoq", "Kimuzoqqauloqtiradi", "Topishmoq", "Ikki yaxob", "Tortishmachoq", "O'z bayroqchilariga", "Chamalash", "Qoch bolam, sor keldi", "Qovunpolizdan", "O'rtabarmoqnitop", "Cho'pon", "Qopqon", "Qirq tosh", "Zag'izg'on", "Olib qochar", "Jambul", "Besh tosh", "Pat", "Qizil bayroq", "Kartoshka ekish", "Qo'ng'iroqcha", "Sakrabodomchumchuqlar", "Qoladi-ketadi", "Oqterakmi, ko'kterak", "Echkibolalari", "Bo'yoqsotuvchi", "Hurmacha bog'i", "Quruvchilar", "Kosmonavtiar" va boshqa harakatii o'yinlar orqali chaqqonlik, tezkorlik, umumiy chidamlilikni rivojiantirish hamda sezgirlik va xotira fazilatlarini tarbiyalash.
RAQS ELEMENTIARI
"Andijon polkasi"da qo'I va oyoq harakatlarini bajarish. Musiqa jo'rligida xalq raqsiga mos elementlarni bajarish. "Chittigul", "Chertmak", "O'rdaklar raqsi", "Vals qadamlari".
SUZISH
Suvga botish (suv ostiga tushish), qutidan sakrash. Erkin suzish usulida qo'I va oyoq harakatlari. Narsalar orasidan bolalar velosipedida yurishlar. Badminton, skeybort. «Laylak va qurbaqalar», «Dengizjangi».
Uyga beriladigan topshiriqlar
1. Arg'amchilarda turii sakrashlar.
2. Mustaqil bajarish uchun 2—3 mashq tuzish.
3. «Sehrli nuqtalar»ni bilish va qo'llash.
Maqola sanasi:
